De radioreclame schettert regelmatig door de kamer: ‘Vertrouwen is goed, controle is beter’. Voor deze organisatie is bedrijfsrecherche hun reden van bestaan, dus ze zouden wel gek zijn om iets anders te roepen. De slogan blijkt overigens veel ouder dan je zou verwachten. Hij wordt toegeschreven aan Vladimir Lenin, de eerste premier van de Sovjet-Unie, die ‘m in 1921 zou hebben bedacht bij de start van de nieuwe geheime dienst.
Waarom controle nooit de superversie van vertrouwen is
Ik weet niet hoe cynisch Lenin was, maar het lijkt alsof hij de essentie van vertrouwen niet begreep. Vertrouwen betekent iets doen (of laten) in het besef dat er een reële kans is op teleurstelling of mislukking. Controle is dus niet de overtreffende trap van vertrouwen, maar eerder het tegenovergestelde.
Vertrouwen: de onzichtbare brandstof van samenwerking
Maar laten we bij het begin beginnen: wat is vertrouwen? Best een lastige vraag. Het is als schone lucht: je praat er pas over als het er niet meer is. Toch valt er wel iets over te zeggen. Als je het hebt over vertrouwen in een organisatieomgeving, is de kern een positief gevoel. Vanuit dat gevoel ben je bereid om je afhankelijk te maken van anderen. Je gelooft dat de ander eerlijk is of je verwacht dat hij positieve intenties heeft.
Foto gemaakt doormiddel van Nano Banana (Gemini)
Een orkest zonder orde is gewoon herrie
In een organisatie of team speelt onderlinge afhankelijkheid een belangrijke rol. Als amateurmusicus denk ik meteen aan een orkest. Het gemeenschappelijke organisatiekader is het programma met de muziekstukken voor een concert. De volgorde van de te spelen stukken ligt vast, net als de partijen voor de verschillende instrumentgroepen, de teams. De teamleden hebben niet altijd dezelfde rol: soms is er een solo, soms spelen ze tegelijkertijd.
De subtiele kunst van elkaar vervolmaken
De orkestleden hebben verwachtingen van elkaar. Ze vertrouwen erop dat iedereen zich thuis goed voorbereidt zodat er tijdens de repetities effectief kan worden samengespeeld. De leden overleggen over de manier waarop iets wordt uitgevoerd en komen tot afspraken over de aanpak. Ze rekenen erop dat als iemand toch fouten maakt, er niet eindeloos bij wordt stilgestaan, maar dat er ruimte en begrip is.
Dit laatste raakt bij Buro Waai aan een van de andere werkthema’s: geborgenheid. Ontdek er meer over in de bundel Zinvol werken.
De dans tussen leiden en volgen
De leidinggevende, in dit geval de dirigent, is misschien de blikvanger voor het publiek, maar is afhankelijk van de orkestleden. Hij moet vertrouwen op hun kennis en kunde, hun professionaliteit, en ook uitgaan van wederzijds vertrouwen. Dat betekent dat hij veronderstelt dat orkestleden op hun beurt hem vertrouwen als dirigent. Als het goed gaat, is het een echt samenwerkingsverband, met als resultaat een publiek dat wordt meegenomen in de emoties van het concert.
Zelfvertrouwen: de startmotor van teamvertrouwen
Afhankelijkheid, in een orkest of een ander organisatieverband, is cruciaal. Het is goed om je te realiseren dat afhankelijkheid ten opzichte van anderen altijd kwetsbaarheid met zich meebrengt. Je moet stevig in je schoenen staan om dat te kunnen dragen. Daarom gaat aan vertrouwen in de ander altijd zelfvertrouwen vooraf.
Dit vertrouwen is niet voor iedereen even vanzelfsprekend. Zelfvertrouwen gaat over zelfkennis. Over weten wie je bent, het accepteren van je goede en mindere punten. Als je jezelf vertrouwt, zul je gemakkelijker vertrouwen geven aan een ander.
De wederzijdsheid van vertrouwen
Vertrouwen geven is een aspect dat in de breedte van het begrip vaak over het hoofd wordt gezien. In de context van zin in werk is de wederzijdse uitwisseling echter belangrijk. Als jij de ander vertrouwen geeft, ervaart die ander een veilige basis om dingen te doen. Dat geeft bijvoorbeeld lef om te experimenteren met iets nieuws.
Als je goed kijkt, zie je dat verantwoordelijkheid dan ook die wederzijdsheid heeft. Jij durft de verantwoordelijkheid los te laten, de ontvangende ander voelt dat de verantwoordelijkheid aan het gegeven vertrouwen verbonden is.
Leiderschap: doe wat je zegt (ja, echt altijd)
Ben je een (team)leider? Besef dat je een voorbeeldfunctie hebt. Vertrouwen kun je niet afdwingen, alleen voorleven. Wees je daarbij bewust van de wederzijdsheid van vertrouwen.
Vertrouwen ontvang je door te geven. In hoeverre geef jij als leider vertrouwen aan de mensen om je heen?
Bron: de metafoor van vertrouwen als schone lucht komt uit het boek ‘Vertrouwen als kompas – Werken aan een cultuur van vertrouwen’ van Pauline Voortman.
Geschreven door Josien Sneek, enthousiast gebruiker van de Zin Scan.
